Cuma, 09 Ekim 2026
Yesevi Hareketi Derneği ve Medya İşçileri Sendikasınca (Medya-İş) düzenlenen “Cumhuriyet Döneminde Balkanlarda Sivil Toplum Örgütleri ve Basın Bilgi Şöleni” programında, Balkanlar’daki Türk sivil toplum kuruluşlarının tarihsel gelişimi, Türkçe basının mevcut durumu, azınlık kimliği, kültürel miras ve dijital medyanın toplum üzerindeki etkileri farklı ülkelerden akademisyenler, gazeteciler ve araştırmacılar tarafından değerlendirildi. Bulgaristan, Batı Trakya, Kosova, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek, Romanya ve diğer bölgelerden katılımcıların yer aldığı programda, Bulgaristan Türk basınının güncel durumu da ele alındı.
Balkanlar’da kurulan sivil toplum örgütleri ve basın faaliyetleri, 8 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen kapsamlı bilimsel toplantıda çok yönlü olarak ele alındı. Gün boyunca farklı salonlarda düzenlenen oturumlarda, Balkan Türklerinin toplumsal örgütlenme geçmişi, Türkçe yayıncılığın gelişimi, azınlık hakları, kimlik ve kültürel hafıza ile medya kuruluşlarının karşılaştığı sorunlar üzerinde duruldu.
Farklı ülkelerden akademisyenleri, gazetecileri ve araştırmacıları bir araya getiren toplantıda, Balkanlar’daki Türk toplumlarının tarihsel deneyimlerinin yanı sıra günümüzde yaşadıkları sorunlar ve geleceğe yönelik beklentileri de gündeme taşındı.
Bulgaristan Türk basını ve sivil toplum kuruluşları gündemdeydi
Toplantının dikkat çeken başlıklarından biri, Bulgaristan Türklerinin basın-yayın faaliyetleri ve sivil toplum alanındaki çalışmaları oldu.
Bulgaristan’dan katılan gazeteci Müzekki Ahmet, “Bulgaristan Türk Basınının Güncel Durumu” başlıklı sunumunda, Bulgaristan Türk basınının bugünkü durumunu değerlendirdi. Sunum, Balkanlar’daki Türkçe basının tarihsel gelişimi ve günümüzde karşılaştığı sorunların ele alındığı oturum kapsamında gerçekleştirildi.
Programda ayrıca Vedat S. Ahmet, “Bulgaristan’daki Türkçe Yayınlar ve Türk İslam Kimliği” başlıklı sunumuyla Türkçe yayınların toplumsal kimlik açısından taşıdığı önemi ele aldı.
Eren Atala Eriş, Yugoslavya döneminde Cemiyet Partisi’nden Yücel Teşkilatı’na uzanan süreçte Türk basını, toplum ve direniş konusunu değerlendirirken, Metin Edirneli de Soğuk Savaş dönemi ve sonrasında Bulgaristan’daki Türk sivil toplum kuruluşlarını konu alan bir sunum yaptı.
Ahmet Pehlivan ise “Bulgaristan Türk Toplumunda Sivil Toplumun Rolü: Kimlik, Dayanışma ve Toplumsal Katılım” başlıklı sunumunda sivil toplum kuruluşlarının toplum hayatındaki yerini ele aldı. Mustafa Öztürk de Bulgaristan’da Türk ve Bulgar iş insanlarına lojistik destek ve yönlendirme sağlanmasında sivil toplumun rolü üzerine değerlendirmelerde bulundu.
Bu sunumlar, Bulgaristan Türk toplumunun basın, kültür, kimlik, dayanışma ve toplumsal katılım alanlarındaki deneyimlerinin farklı yönleriyle incelenmesine katkı sağladı.
Balkanlar’daki Türkçe basının tarihsel gelişimi ele alındı
Toplantının sabah oturumlarında, Balkan ülkelerinde Türkçe basının ortaya çıkışı ve gelişimi, Türk toplumlarının örgütlenme tarihleriyle birlikte değerlendirildi.
Kosova’dan Cemali Tunalıgil, ülkedeki sivil toplum kuruluşları, basın tarihi ve dil konusunu ele alırken, Raif Kirkul savaş sonrasında Kosova’da Türkçe medyanın durumunu ve karşılaştığı sorunları anlattı. Agnesa Raşit Globoder, Kosova Türk medyasına ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, Duygu Suroy 1999 sonrasında Türkçe radyo yayınlarını ve Radyo Hisar’ın deneyimini gündeme getirdi.
Batı Trakya’dan Hasan Hasan, bölgedeki Türkçe gazete ve dergilerin gelişimini değerlendirirken, Hülya Emin “Bir Azınlık Gazetesi Olarak Gündem: Batı Trakya’da Otuz Yıl” başlıklı sunumuyla azınlık basınının uzun yıllara yayılan deneyimini ele aldı.
İlhan Tahsin ise Batı Trakya’da gazetecilik faaliyetlerini medya, kimlik, baskı ve ayrımcılık çerçevesinde değerlendirdi. Ozan Ahmetoğlu, Batı Trakya Türk basınının kimlik, hafıza ve toplumsal direnişle ilişkisine dikkat çekerken, Ümit Farzlı bölgenin ilk sivil toplum kuruluşu olarak İskeçe Türk Birliği’nin tarihini ele aldı.
Romanya’dan Dinç Hasan, Romanya Türklerinin basın faaliyetlerinin tarihsel süreci ve günümüzdeki durumu hakkında sunum yaptı. Bosna-Hersek’ten Kayhan Gül ise ülke medyasının mevcut durumunu ve medyada Türkiye algısını değerlendirdi.
Sivil toplum kuruluşlarının tarihsel rolü tartışıldı
Programda, Balkanlar’daki Türk sivil toplum kuruluşlarının yalnızca kültürel faaliyetler yürüten kurumlar olmadığı, aynı zamanda toplumsal dayanışma, dilin korunması ve kimliğin gelecek kuşaklara aktarılması bakımından da önemli bir inceleme alanı oluşturduğu ortaya konuldu.
Kuzey Makedonya’dan Enver Hüseyin, ülkede kurulan Türk sivil toplum kuruluşlarının çalışma alanları ve faaliyetlerini ele alırken, Eran Hasip İkinci Dünya Savaşı sonrasında Makedonya’da kurulan Türk sivil toplum kuruluşları ile Türkçe basın-yayın faaliyetlerini değerlendirdi.
Seçkin Yetimoğlu, Gümülcine Türk Gençler Birliği’nin tarihçesi ve faaliyetlerini anlatırken, Dr. Refike Sulçevsi Kosova’daki Türkleri ve derneklerini konu alan bir sunum gerçekleştirdi.
Yıldırım Ağanoğlu, Yücel Teşkilatı ve mahkemesinin Yugoslavya’dan Türkiye’ye yönelik Türk göçleri üzerindeki etkisini ele aldı. Rıdvan Tümenoğlu ise yeni Bulgaristan’da Turancılık ve Rodop Turan kongreleri üzerine tarihsel bir değerlendirme sundu.
Ahmet Pehlivan’ın Bulgaristan Türk toplumunda sivil toplumun rolüne ilişkin sunumu da kimlik, dayanışma ve toplumsal katılım başlıklarını gündeme taşıdı.
Kültürel miras, eğitim ve azınlık hakları
Toplantının bir diğer önemli bölümünü Balkanlar’daki Türk kültürel mirasının korunması, eğitim faaliyetleri ve azınlık hakları oluşturdu.
Dr. Mehmet Zeki İbrahimgil, Balkanlar’daki kültürel mirası konu alan sunumunda bölgenin tarihsel ve kültürel birikimine dikkat çekti. Dr. Ammar İbrahimgil, Yunanistan’daki vakıf eserlerini ele alırken, Metin Özkan ve Birol Dok Türkiye’nin Balkanlar’a yönelik eğitim faaliyetlerini değerlendirdi.
Dr. İbrahim Atabey, Türk Yurdu dergisinin 1911-1931 yılları arasında yayımlanan sayılarında Balkanlar hakkında yer alan yazıların konularını inceledi. Sezer Rıza ise Batı Trakya Türk azınlığının ekonomik sorunlarını gündeme getirdi.
Bu başlıklar, Balkanlar’daki Türk toplumlarının tarihsel mirasının yanı sıra eğitim, ekonomik koşullar ve azınlık haklarıyla ilgili meselelerin de toplantının kapsamına alındığını gösterdi.
Dijital medya ve yapay zekânın toplumsal etkileri
Toplantıda geleneksel basının yanı sıra dijitalleşmenin medya ve toplum üzerindeki etkileri de geniş yer buldu.
Dr. Himmet Hülür, “Algoritma Diktatörlüğü: Toplumun ve Kültürün Algoritmik Yönetimi” başlıklı sunumunda algoritmaların toplumsal ve kültürel yaşam üzerindeki etkilerini ele aldı. Dr. Deniz Hasançebi, sosyal medya ve yapay zekâyı “Yankı Odasından Epistemik Otoriteye” başlığı altında değerlendirdi.
Dr. Volkan Yavuz, Balkan Türk derneklerinin geleneksel yöntemlerden dijital mecralara uzanan sosyal medya kullanımını ve dijital kamusal alanın oluşumunu incelerken, Dr. Adalet Görgülü Aydoğdu Balkanlar’da dijital vatandaşlık ve kamusal hayat konusunu gündeme getirdi.
Dr. Ufuk Bircan sosyal medya ve yeni gözetim rejimlerini, Dr. Fatih Yapıcı ise Rus medyasının Balkanlar üzerindeki etkisini ele aldı. Utkuhan Yıldırım da Kosova’da askerî radyoculuğun toplumla ilişkisini Mehmetçik FM örneği üzerinden değerlendirdi.
Bu sunumlarla birlikte, dijital medyanın bilgiye erişim, toplumsal iletişim ve kamusal tartışmalar üzerindeki etkileri de toplantının önemli tartışma alanları arasında yer aldı.
Gün boyu süren oturumlarla tamamlandı
Yesevi Hareketi Derneği ve Medya İşçileri Sendikasınca (Medya-İş) düzenlenen “Cumhuriyet Döneminde Balkanlarda Sivil Toplum Örgütleri ve Basın Bilgi Şöleni” programı, 8 Ekim 2026 tarihinde Mavi ve Turkuaz salonlarında gerçekleştirilen dört oturumun ardından kapanış oturumuyla sona erdi.
Gün boyunca gerçekleştirilen sunumlarda Bulgaristan, Batı Trakya, Kosova, Kuzey Makedonya, Bosna-Hersek, Romanya, Sancak ve Türkiye başta olmak üzere farklı bölgelerden katılımcılar kendi alanlarındaki tarihsel deneyimleri, araştırmaları ve güncel meseleleri paylaştı. Programda ayrıca Özbek basınının gelişimi ve Türkçü-Turancı süreli yayınlar gibi daha geniş bir tarihsel ve coğrafi çerçeveye sahip konular da ele alındı.
Ankara’daki toplantı, Balkanlar’daki Türk basını ve sivil toplum kuruluşlarının geçmişten günümüze uzanan deneyimlerini farklı disiplinlerin bakış açısıyla değerlendirme imkânı sundu. Basın özgürlüğü, dilin korunması, kültürel miras, toplumsal dayanışma ve dijital dönüşüm gibi konuların bir arada ele alınması, Balkan Türklerinin toplumsal ve kültürel hayatının çok yönlü biçimde incelenmesine zemin hazırladı.
(Kaynak: Kırcaali Haber. Gazetesi)